بیابان

لوت




بیابان و کویر کلماتی اند که به اشتباه گاهی مترادف پنداشته میشوند. خصوصا با رواج گردشگری فصلی در بیابانها و کویرها، فارغ از تفاوت آنها، بسیار پیش می آید که ناصحیح از کلمه کویر برای نامیدن سرزمینی که ریگزاری در بیابان است؛ استفاده گردد.
بیابان کجاست؟
اگر در سرزمینی سالیانه کمتر از 50 میلی متر باران ببارد یا در طول سال یا سالها باران نیاید و بارش چندین سال آن ظرف چند روز ببارد، میزان تبخیر سالانه ده ها برابر بارش سالانه باشد؛ بیابان شکل می گیرد. بیابان به دلیل خشکی و اقلیم نامساعد از لحاظ پوشش گیاهی فقیر و در مساحت های زیادی فاقد گیاه است. بیابان مرکزی و بیابان لوت در ایران، ربع الخالی عربستان، صحرای آفریقا، بیابان گبی مابین چین و مغولستان، بیابان بزرگ ویکتوریا در استرالیا، نمونه هایی از بیابانهای دنیاست.
کویر کجاست؟
کوير منطقه ايست "عموما مسطح در دل بيابان"، لم يزرع و انتهاي حوزه آبخيز که به علت فشار آب در سطوح پايين زمين ، نمک به سطح زمين رانده مي شود. کویرها لزوما بی آب نیستند؛ حتی ممکن است باتلاقی باشند اما نمک موجود در سطح، آنها را خالی از گیاه می کند.
تفاوتهای کوير با بیابان:
- کویر سطحي نسبتا صاف دارد اما بیابان عموما ناهموار است.
-کویر معمولا آبدار و حتی گاهی بصورت دریاچه ای فصلی است اما بیابان از آب بی بهره است.
- در کویر بعلت شوری زیاد پوشش گیاهی اندک است اما در بیابان بعلت بی آبی.
- کویر های کم نمک شانس داشتن گیاه دارند، در بیابان اگر گیاهی باشد در نزدیک واحه هاست.
-خاک کویر عموما رسی، نرم و ریز دانه است اما در بیابان شن زار، خاک درشت دانه، سنگ و.... دیده می شود.
-وسعت کویرها عموما کمتر از بیابان هاست.
-معمولا کویر زمینی مسطح در داخل بيابان است که آب ناهمواریهای اطراف وارد آن میشود. از وسیعترین کویرهای دنیا، کویر مرکزی (شوره زار بزرگ مرکزی که در جنوب جاده گرمسار- شاهرود و شمال جاده خور- طبس) در دل مناطق بیابانی مرکزی ایران است!
بنابر این توضیحات مثلا برای سرزمین لوت واژه بیابان فراگیر تر بوده ودر دل این بیابان ممکن است کویرهایی قرار داشته باشد و یا دریاچه فصلی نمک در شمال کاروانسرای مرنجاب کویر است و نه رمل ها و ناهمواریهای بیابانی اطراف که این کویر را احاطه کرده اند! از دیگر کویرهای جای گرفته در بیابان می توان کویر ساغند، روح مرغوم، کویر حاج علیقلی ، دق سرخ و... را نام برد.